Moestuin 82

Ik denk dat één van de eerste aanleidingen was dat er aan de rand van onze wijk een zelfoogst moestuin opgericht werd en dat mijn vrouw daar erg enthousiast over werd. Na een korte tijd nadenken is Marieke daar lid van geworden en ging ik eens in de maand mee om te helpen oogsten. Als Marieke het erg druk had nam ik de honneurs waar en ging in haar plaats de groenten oogsten.

In deze periode ervaarde ik wat kleine ergernissen van de tuin, maar voelde ik ook dat er een verlangen groeide naar iets. Eerst de ergernissen: Er werd weinig mest of compost gebruikt en dat leidde tot het oogsten van voornamelijk bladgroenten als sla en spinazie en ik had het idee dat de groenten niet zo groot werden. Ik had ook graag rode bieten, witte en rode kolen geoogst, maar daar was de grond dus allemaal te arm voor. En de weigering om dan geen mest te gebruiken kon ik helemaal niet begrijpen. De mooiste lelies groeien toch immers in de modder. Zou dat ook niet gelden voor groentes?  Een andere ergernis was dat in de oogsttijd alles ‘op rantsoen’ was. Dat betekende dus dat je bijvoorbeeld drie wortels, vijf stengels snijbiet en tien snijbonen mocht oogsten (regels die uiteraard een gevolg zijn van goed beheer om eerlijk de community farming vorm te geven, maar toch ook wel betuttelend en beklemmend). En de lezer begrijpt vanzelf dat zulk soort regels er natuurlijk voor zorgen dat je extra trek in wortels krijgt, en het idee dat alles op rantsoen is, brengt zelfs voor mijn generatie de oorlog toch wel heel dichtbij.

Toch riep deze zelfoogst moestuin ook goede herinneringen op. Alsof de Griekse godin Mnemosyne zich verschool achter een rek met stokbonen en deze inspiratie in mijn geheugen inprentte. Deze moestuin bracht veel herinneringen terug aan mijn jeugd toen ik mijn vader vaak hielp in de idyllische moestuin achter het huis van mijn oma. Ik denk dat het wel een stuk van zo’n 600 m² was met een lage koude kas (ook wel broeibak) in het midden. Achter een hek met een paar schapen begon de hoogstam boomgaard met verschillende appel- en perenbomen. Mijn vader bestierde deze tuin met noeste arbeid en alles werd netjes klassiek in rijen gezet en met daaronder zwarte klei-aarde precies en vakkundig bewerkt onder het toeziend oog van mijn oma. Ik hielp mee waar ik kon. Water halen uit de regenton, bonen zaaien, een bedje radijsjes onkruid vrij houden. Mijn vader liep de mollenklemmen na om te kijken of we mollen gevangen hadden en legde nog zonder scrupules slakkenkorrels neer bij de sla en koolplanten die we net gezet hadden. Een andere stabiele factor op de tuin was mijn oma. In mijn herinneringen leek mijn oma onverwoestbaar, urenlang gebukt om allerlei onkruid uit de moestuin te halen. Een grote en struise vrouw in een lichtblauwe bloemetjesjurk met lichtgrijs haar in een knot op haar hoofd. In mijn herinnering is een beeld overgebleven van mijn oma als een aardappelrooiende boerin zoals Vincent van Gogh dat had kunnen schilderen in 1885 met mijn oma in lichtblauw, de aarde donkerbruin en daarachter in donkergroen de aardappels om dan rustig over te gaan in een lichter groen van de omliggende weilanden. Alsof er in die honderd jaar niets veranderd is. Mijn oma hield stand tot ver in haar tachtiger jaren. Nu begrijp ik pas hoeveel uren zij ook doordeweeks op het tuin moet hebben doorgebracht om die zo schoon zonder onkruid te houden. Wat een werk en wat een toewijding!

Ik wilde eigenlijk nog wat foto’s zoeken die de moestuin achter het huis van mijn oma kon laten zien, maar die heb ik tot nu toe niet gevonden, dus ik moet het voorlopig met mijn herinneringen doen. Maar tot mijn verbazing kwam ik nog foto’s tegen die nog ouder waren, van de periode dat ik zo’n drie tot a vijf jaar ben en op de moestuin voor ons rijtjeshuis in een dorp in de Alblasserwaard sta. Mijn ouders huurden in die tijd een hoekhuis met een ruime tuin eromheen en daar zie je dat ik al enthousiast in de moestuin sta waarbij de groenten tot volle wasdom zijn gekomen. Als je de foto goed bekijkt, is er een komkommerplant te zien, maar ook groenlof en wat sperziebonen op de achtergrond. En rechts zie je waarschijnlijk een tuinboon of een Lavas struik.

#van Gogh #aardappelrooiers #biodiversiteit